Signalement: Van Constantijntje tot Tonio

Al in de vroegmoderne tijd wist Joost van den Vondel zijn publiek diep te raken met het gedicht over zijn overleden zoontje Constantijntje. Ook in de negentiende eeuw uitten vele dichters het verdriet om hun gestorven kinderen in hun werk, zoals Willem Bilderdijk, Hendrik Tollens en François HaverSchmidt. Recentelijk is er een ware hausse aan ‘dodekindliteratuur’. Denk maar eens aan Schaduwkind van P.F. Thomése, Contrapunt van Anna Enquist en Tonio van A.F.Th. van der Heijden. Ook in de jeugdliteratuur komt het thema voor. Deze bundel sluit aan bij de huidige internationale belangstelling voor representations of childhood death in kunst en literatuur. Er wordt ingegaan op de achtergrond van deze literatuur en het effect ervan op lezers. Als geheel biedt deze bundel een overzicht van hoe het dode kind in de loop der tijd is gerepresenteerd in de Nederlandse literatuur, vanaf de middeleeuwen tot nu.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

Van Constantijntje tot Tonio. Het dode kind in de Nederlandse literatuur.

Rick Honings , Olga van Marion en Tim Vergeer (red.)

Verloren

Hilversum

2018

269 pagina’s

ISBN: 9789087047238

€ 29,-

Signalement: Echte leesboeken

Echte leesboeken gaat over grote favorieten van het Nederlandse lezerspubliek. De jaren 1920-1970 staan centraal, een periode waarin nog een flinke kloof gaapte tussen de publiekslievelingen en de ‘echte’ literatuur. De bundel neemt de smaak van het publiek tot uitgangspunt en laat een reeks van oude bekenden de revue passeren: van de onsterfelijke Joop ter Heul van Cissy van Marxveldt en de vertederende Merijntje van A.M. de Jong tot geliefde naoorlogse schrijvers als Simon Carmiggelt, Aster Berkhof, Yvonne Keuls en Maarten ’t Hart. Stuk voor stuk zijn de ‘leesboeken’ met hun herdrukken, bewerkingen en verfilmingen lang in het collectieve geheugen blijven hangen. Voor hun talloze lezers waren ze van grote betekenis maar in  de literatuurgeschiedenis hebben ze een marginale plaats gekregen. In Echte leesboeken worden ze tot leven gewekt en krijgen ze de aandacht die ze verdienen.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

Echte leesboeken. Publieksliteratuur in de twintigste eeuw.

Erica van Boven, Mathijs Sanders en Pieter Verstraeten (red.)

Verloren

Hilversum

2017

332 pagina’s

ISBN: 9789087046767

€ 25,-

Signalement: Extra jaarboek Multatuli – W.F. Hermans en Multatuli

Multatuli en Willem Frederik Hermans lieten geen gelegenheid voorbijgaan om hun visie op de werkelijkheid uiteen te zetten op een toon alsof zij de wijsheid in pacht hadden. En er zijn meer overeenkomsten. Naar het schijnt herkende Hermans zichzelf zozeer in zijn grote voorganger dat hij vooral zichzelf in de biografie stopte die hij van Multatuli schreef. En die werkwijze is dan ook weer Multatuliaans. Dit themanummer behandelt sporen van Hermans’ fascinatie voor Multatuli in zijn leven en werk. De aanleiding is het verschijnen van deel zeventien van de Volledige Werken van Hermans, dat geheel aan Multatuli is gewijd.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

 

 

Extra jaarboek Multatuli. W.F. Hermans en Multatuli

Cyril van den Hoogen , Klaartje Groot en Annelies Dirkse e.a.

Verloren

Hilversum

2018

96 pagina’s

ISBN: 9789087047108

€ 16,50

Signalement: Vaders en dochters

Verlichtingsfilosofen legden de basis voor nieuwe ideeën over koloniale verhoudingen en koloniaal beleid. Deze ideeën werkten ook door in de koloniale literatuur. In dit boek staan enkele dramatische verhalen over gebeurtenissen uit de geschiedenis van de Molukken centraal: een versvertelling van Jan Fredrik Helmers, een kort verhaal van Maurits Ver Huell en een historische roman van Willem Ritter. In alle drie spelen vaders en dochters een hoofdrol. Deze literaire teksten worden geanalyseerd tegen de achtergrond van wat uit historisch en antropologisch onderzoek bekend is over de verhaalde gebeurtenissen. Dit geeft een goed beeld van opkomst en ondergang van Verlichtingsidealen in negentiende-eeuwse historisch-romantische verhalen. Daarnaast onderzoekt Straver hoe de verhalen zijn overgedragen en getransformeerd en welke sporen er nog van zijn te vinden in de Indonesische geschiedschrijving. Tot slot worden de verhalen gelegd naast een Indonesische postkoloniale historische roman, eveneens over een vader en dochter.

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

Vaders en dochters. Molukse historie in de Nederlandse literatuur van de negentiende eeuw en haar weerklank in Indonesië

Hans Straver

Verloren

Hilversum

2018

393 pagina’s

ISBN: 9789087047023

€ 39,-

Signalement: Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw

De Tweede Wereldoorlog is een  belangrijk onderdeel van ons collectieve geheugen. Het is dan ook niet vreemd dat dit thema een significante rol speelt in de poëzie. Uit dit boek blijkt echter dat het om veel meer gedichten gaat dan altijd is aangenomen. Honderden dichters hebben er in hun werk aan gerefereerd. Liesbeth Vonhögen heeft een chronologische en thematische indeling van deze oorlogspoëzie gemaakt en onderscheidt daarbinnen tijdgedichten, herdenkingsgedichten, individuele herinneringsgedichten, collectieve herinneringsgedichten, gedichten over slachtoffers, schuld en een tot dusver onderbelicht gebleven type oorlogspoëzie, de fotogedichten. Naarmate de afstand tussen bevrijding en eigen tijd groter werd, veranderde de manier waarop er over de oorlog werd geschreven en werden nieuwe accenten gelegd. Herdenken kreeg een element van protest, slachtoffers, trauma en schuld kwamen naar boven, er kwam ruimte voor ironie en de geschiedenis werd herschreven. Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw laat zien dat de Tweede Wereldoorlog nooit overgaat: ze ligt verankerd in de poëzie.

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw. De doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in de Nederlandse poëzie

Liesbeth Vonhögen

Verloren

Hilversum

2017

221 pagina’s

ISBN: 9789087047016

€22,-

Signalement: De eindeloze stad

Troje vormde in de Middeleeuwen een essentieel deel van wereldbeeld en identiteit. De ondergang van deze mooiste, grootste en sterkste stad aller tijden was een sprekend voorbeeld van vergankelijkheid, de werking van Fortuna en de gevaren van liefde en onkuisheid. Als moederstad van Rome en het Romeinse Rijk had zij een unieke positie in de wereldgeschiedenis. Steeds meer volkeren, dynastieën en steden legden hun oorsprong op dezelfde plaats, ter onderbouwing van status en machtsaanspraken. Zo ontstonden overal verhalen rond eigen Trojaanse stamvaders zoals de Frankische Francus, de Britse Brutus en de Brabantse Brabo. Deze Troje-sagen zijn het product van een historische totaalwetenschap waarin eigen geschiedenis en ambities werden ingepast in het grote goddelijke plan, met behulp van alle mogelijke kennis en kunde, waaronder historiografie, geografie, toponymie, archeologie. Deze studie behandelt de verschillende, vaak concurrerende Troje-sagen in de Nederlanden, tegen de achtergrond van de Europese traditie.

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

De eindeloze stad. Troje en Trojaanse oorsprongsmythen in de (laat)middeleeuwse en vroegmoderne Nederlanden

Wilma Keesman

Verloren

Hilversum

2017

751 pagina’s

ISBN: 9789087045531

€49,-

Signalement: Het ‘nouveau journal’

Herontdekking van Vlaamse dagboekproza

In de literatuur van de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw werd volop geëxperimenteerd met het genre van het dagboek. In het kielzog van de nouveau roman (die de klassieke roman op de helling zette), week dat zogenaamde ‘nouveau journal’ af van het traditionele schrijversdagboek en ondermijnde het de klassieke definities ervan. Matthieu Sergier schrijft met dit boek een toegankelijke en bruikbare inleiding op de studie van het dagboek in het algemeen, maar in het bijzonder op het experimentele dagboek, dat aan de haal gaat met onze klassieke ervaring van tijd.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

 

 

Het ‘nouveau journal’. Dagboekexperimenten voor een nieuwe tijd.

Matthieu Sergier

Academia Press

Gent

2017

110 pagina’s

ISBN: 9789038226668

€29,99

Signalement: De katharen

Nog een boek over de katharen? Is alles hierover dan nog niet geschreven? Ja en nee. Vooral vanuit (pseudo)esoterische hoek wordt veel over dit onderwerp gepubliceerd, maar vaak kan dat de historische toets der kritiek niet doorstaan. John van Schaik doorploegt de kathaarse bronnen zelf en onderzoekt de Latijnse teksten van hun middeleeuwse tegenstanders. Zo scheidt hij het kaf van het koren.

De eerste katharen komen rond 1150 op het toneel van de geschiedenis. Ze verschijnen in het Rijnland, Zuid-Frankrijk en Noord-Italië. Ze geloven dat er twee scheppers zijn: één goede en één slechte, vanaf de eeuwigheid aan elkaar tegengesteld. Christus is niet echt mens geworden, de aanwezigheid van Christus in brood en wijn verwerpen ze. Ook de kruisdood en opstanding kunnen er bij de katharen niet in.

De theorieën over reïncarnatie en mystieke hemelreizen doen de Kerk in het geweer komen. Paus Innocentius III roept op tot een kruistocht in 1209. In 1233 wordt de inquisitie opgericht. In de inquisitieverslagen wordt gemeld dat de katharen aan inwijdingsrituelen doen; ze worden voorgesteld als orgiën en geheime bijeenkomsten. Op 16 maart 1244 dalen de laatste katharen de heuvel van Montségur af. Zingend worden ze door de vlammen van de brandstapel verteerd. Enkelen kunnen ontsnappen met de katharenschat.

De fascinerende geschiedenis van de katharen is ook vandaag nog zichtbaar aanwezig, niet alleen ten noorden van de Franse Pyreneeën, maar ook in de regio’s van Bourgondië, Champagne, ja zelfs in de Lage Landen zijn er restanten van hun aanwezigheid te zien. Laat je verleiden door een reis in de voetsporen van de katharen.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

De katharen. Tussen werkelijkheid en fictie

John van Schaik

Amsterdam University Press

Amsterdam

280 pagina’s

ISBN: 9789462987371

€24,99

Signalement: Sprekend kritiek

Of het nu gaat om de legendarische boekenhalfuurtjes van P.H. Ritter jr. of om de klassieke Literaire ontmoetingen van Hans Gomperts en Hans Keller: literatuurprogramma’s op radio en televisie worden traditioneel beschouwd als een vorm van propaganda voor het boek. Sprekend kritiek laat zien dat de literatuurkritiek op radio en televisie rijker en complexer was dan dat. Jeroen Dera duikt de omroeparchieven in en ontdekt dat deze media in hun vroege jaren ook een podium waren voor poëticale discussie en uitgekiende positiebepalingen in het literaire veld. In zijn zoektocht diept hij tal van vergeten radiolezingen en televisiedocumentaires op, waarin literatoren en critici hun eerste schreden zetten in de wereld van de massamedia. Samen geven deze bronnen een kleurrijk beeld van een onderbelichte periode in de media- en literatuurgeschiedenis. Sprekend kritiek legt dan ook vast wat al te lang vervluchtigd leek.

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

 

Sprekend kritiek. Literatuurprogramma’s in de vroege jaren van de Nederlandse radio en televisie.

Jeroen Dera

Verloren

Hilversum

2016

338 pagina’s

ISBN 9789087046583

€29,-

Signalement: Miraudijs, Walewein en ‘ic’

Vlaanderen kent in de dertiende en de eerste helft van de veertiende eeuw een bloeitijd van Arturromans in de volkstaal. In episodische verhalen, te onderscheiden van lijvige pseudo-historische romans, geniet de dappere en hoofse ridder Walewein, de neef van koning Artur, een geweldige reputatie. Vreemd, en vragend om een verklaring, is dat Walewein slechts een kleine en ook nog eens ontluisterende rol speelt in Die Riddere metter Mouwen, een roman die als invoeging in de beroemde Lancelotcompilatie bewaard is gebleven. In een lang artikel bespreekt de auteur van Miraudijs, Walewein en ‘ic’, wat de reden van Waleweins degradatie geweest kan zijn. Hierbij ook aandacht voor de Roman van Walewein, een meesterlijke tekst geschreven door twee dichters, Penninc en Pieter Vostaert. Tussen deze roman en Die Riddere metter Mouwen bestaat een intertekstueel verband, waardoor Walewein naar voren komt als een held van de oude garde, die als ridder en als redder overvleugeld wordt door een debutant. Wat het artikel ook interessant maakt, is een analyse van de eschatologische dimensie in beide romans. Uitvoerig gaat de auteur in op zaken als het vagevuur en wederkerende doden. In een bijlage is bovendien een excurs opgenomen over de lekenbiecht en de symbolische communie. De tweede bijdrage in het boekje, dat 84 bladzijden telt, is korter. Hierin bespreekt de auteur de ‘ic’ in Die Riddere metter Mouwen, met als vraagstelling wie er achter deze vertelinstantie schuilgaat. Is dat de dichter van de oorspronkelijke, Vlaamse roman uit de tweede helft van de dertiende eeuw? Of kan de verteller een zegsman zijn van Lodewijk van Velthem, de dichter uit de veertiende eeuw die naar men aanneemt de Lancelotcompilatie heeft samengesteld? Enkele schema’s ondersteunen het betoog van de auteur. Het boekje wordt gecompleteerd door een beknopte samenvatting in het Engels en door een omvangrijke bibliografie.

 

Interesse om dit boek te recenseren? Stuur een mail naar boekbeoordelingen@tntl.nl

 

Miraudijs, Walewein en ‘ic’. Twee opstellen over ‘Die Riddere metter Mouwen’.

S. Smith

Stichting Neerlandistiek VU/Nodus Publikationen

Amsterdam/Münster 2017

ISBN/EAN 978-90-8880-033-7 (Stichting Neerlandistiek VU)/978-3-89323-775-3 (Nodus Publikationen).

84 pagina’s

€ 14,50